बिष्णु सिंह "बैजु"

अहिले नेपाल राज्य पुनसंरचना गर्ने बिषय अथार्त नेपाललाई कतिवटा संघिय राज्यमा बिभाजन गर्ने र त्यसको आधार जात हुने वा भुगोल र सामर्थय भन्ने  अतिनै बिबादित र टुंगो लागन नसकेको मुल बिषयमा अल्झिरहेको छ्/ एकातिर नयाँ नेपालको नयाँ  संबिधान जारी गर्नु पर्ने मिती जेठ १४ गते  नजिकिदै छ् भने अर्कोतिर बिबादित बिषयले  चारबर्ष देखी निकास पाउन सकिरहेको छैन/  यसले गर्दा संबिधान निर्माणका अध्यक्ष निलाम्बर आचार्य स्वयमले नै समयमा नयाँ संबिधान जारी हुन नसक्ने कुरा गरिरहेका छ्न/

 हिन्दू राज्य र हिन्दूको मात्र राजाको आड्मा राष्ट्रले  सन १९१० मा पुरानो  मुलुकी  एन बनाइ  मधेसी, जनजाती, दलित, महिलालाई उत्पिडनमा पारेको थिए / सासकले उनिहरुको समान्ता र सम्रिधीको अधिकारलाइ कुन्ठित पारीदिए/   उनिहरु देशको नागरिक भए पनि  शासकले   उनिहरुलाई   दोस्रो श्रेणीको नेपाली बनाइ शोषण गरियो/यो अवस्था  अहिले पनि बिद्यमान छ्/  केही नेताहरुलाइ नातागोता  र जातको आधारमा  धेरै पल्ट् मन्त्री हुने,र भ्रस्टाचार गर्ने मौका पाइ आफ्नो ब्यक्तिगत  उन्नती गर्ने मौका पाये पनि तिनिहरुले देशमा बिद्यमान शोषण, अन्या, अत्याचार बिरुद्ध केही कार्य नगरेको स्पश्ट छ्/  दुखेर शह्न नसके पछी मानिस कराउछ, चिच्याउछ/तसर्थ उनिहरुले स्वतस्फुर्त रुपमा आफ्नो ज्यानको परवाह् नगरि दोस्रो जनाअन्दोलनमा होमिये/ यथास्थितीबादि पार्टीहरु र  तिनका नेताहरु शहीद नै नभएका राजा त्रिभुवनलाई शहीद भनेर माला अर्पण गर्न शहीद्गेट पुग्थे/ जती बेला राजा सर्बशक्तिमान थिए उनी सैनिक पोशाक लगाएर देश भ्रमणमा  त  जान्थे/ तर उन्ले केही गर्लान कि भनी आश लगाइ बसेका गरीब, निशहाए, उतपिडनमा परेका जनताको अवस्थामा सुधार र परिवर्तन ल्याउन खास केही गरेनन/  त्यतिबेला यदी उनले चाहेको भए उनको हुकुम प्रमागी बाटै पनि धेरै परिवर्तनकारी  कार्य गराउन सक्थे/ तर उनि तिन्फुके चाकडिवाजहरुकै वाह्-वाह्मा रमाईरहे र वास्तविक केही कार्य गरेन्न/  जनताको उत्पिडनमा केही परिवर्तन भएन र उनिहरुले  परिवर्तनको खोज गरिनै रहे/ यसै सन्दर्भमा मावबादिले जनताको सरोकारको  सवालमा  सम्बोधन गर्दा उसलाई जनताले प्रमुख पार्टिको रुपमा  खडा गरिदिये/ मावबादी कै कारण देश धर्म निर्पेक्ष बन्यो/ देश संघिय गण राज्य भयो/  देशमा पहिलो पल्ट २०६८ सालमा    जातिय भेदभाव नियन्त्रण गर्ने  अपराध र दन्डनिय   (नम्बर ८२४२) कानुन बन्यो/   तसर्थ, वास्तवमा नेपालमा २०६१/६२ को दोस्रो जनादोलन पूर्व प्रजातन्त्र आएकै थिएन  भन्न सकिन्छ/

यद्द्पी मावबादिले दवन्दकालमा जनतालाई आफ्नो पक्षमा बटुल्न राजा प्रिथीवी नारायण शाहले नेपाल एकिकरण गर्नु  पूर्व २४० बर्ष अगाडिको स्थितीमा लगि जातिय राज्य बनाउने सपना बाडेर अगाडि बड्यो र अब बन्ने  नयाँ  संबिधानमा १४ जातको १४ वटा संघिय राज्य हुनु पर्ने अडान राख्यो// तर उस्ले एकिकरण पस्चात   नेपालको यातायात, संचार र अन्य बिकासले गर्दा नेपालका १०२ जातका मानिसहरु देशका सबै क्षेत्रमा छरिएर  बसेका छ्न भन्ने बिर्सियो/ जस्ले गर्दा उस्लाई अहिले १४ जातको मात्र जातिय राज्य बनाउने सवाल आँफैलाई घाडो भईरहेको छ्/यसको कारण हो कुनै पनि जातिय राज्यमा सो जातिका मानिसहरुको ३३ प्रतिसत भन्दा कम जनसंख्या देखिन्छ भने अन्य जातिहरुको ६६ प्रतिसत भन्दा बढी जनसंख्या पाईन्छ जसले गर्दा चुनाव हुँदा अरु नै जातिको मानिस अगाडि आउने स्पस्त देखिन्छ/ यस्ले गर्दा त जग्गाको लालपुर्जा एउटाको नाममा र त्यस्को उप्भोग भने अर्कैले गर्ने जस्तो स्थिती देखा पर्दछ/ साथै १०२ जात रहेको नेपाल मा १४   जातको मात्र राज्य बनाउदा अरु जातले बिद्रोह गर्ने स्थिती रही रहन्छ/फेरी जातिय राज्य नबनाई संबिधान जारी भएमा बिभिनन जातिकाले संबिधान जलाउने, देशमा रक्त पात हुने, जातिय हिन्सा हुने आदी ईत्यादी धम्की दिदै आइरहेका  छ्न/  यस्तो स्थितीमा संबिधान बन्नु वा नबन्नुको कुनै औचित्य  देखिदैन/

नयाँ नेपाल भन्नाले  पुराना बिक्र्ती, बिसंगती, कुरिती, अन्धबिश्वास, अन्या, अत्याचार को अन्त्य गरी बिगतमा राज्यले नियोजित रुपमा उतपिडनमा पारीएका समुदायेहरुलाई  बिशेष सुबिधा, सहुलियत् प्रदान गरेर सबैको समान सम्रिधी हुने बातावरण स्रिजना  गर्नु पर्ने कुरालाई  महत्व दिदै त्यस्को लागि स्पश्ट संबैधानिक,  कानुनी प्रावधान राखेर जातपातको बिभेद्को अन्त्य गर्नु पर्दछ / व्याबहारिक रुपमा देशको सेना, प्रशासन, पुलिस, परराश्ट्र सेवा, सामाजिक, आर्थिक, राजनैतीक, सबै क्षेत्रमा सबै जातिका मानिसले अवसर पाउने बातावरण बन्नु पर्दछ/ यो अवस्था श्रीजना गर्न काँग्रेसी नेता  स्वर्गिय गणेश मानजीले प्रधानमन्त्री   गिरिजा प्रशाद कोइरालाले बाहुनलाई मात्र जिल्ला प्रशासन अधिकारी बनाउदा बिद्रोह गरी कांग्रेस पार्टी नै त्यागी दिएका थिए/  अहिले पनि बाहुन बाद हावी भएकोले कांग्रेस पार्टी भित्र अनेक गुट बनेका छ्न/ नेपालीले अमेरिकामा आएर अमेरिकन भये पनि नेपालको जातपातको रोग सारेका छ्न/ तिनका रोगलाई अमेरिकाको कानुनले थान्को लगाइ दिये मात्र निको हुने देखिन्छ/

नेपालको आर्थिक   स्थिती हेर्ने हो भने नेपालले धेरै राज्य बनाएर त्यस्को खर्च धान्न सक्ने अवस्था देखिदैन/ अहिलेको स्थिती भनेको बर्षको ३ देखी ४ लाख युबा युबती बिदेसमा  ज्याला मज्दुरी गर्न जानु पर्ने वाध्य स्थिती हो/ देशको उद्योगहरु  र सरकारी कार्यलयहरु राजनीति गर्ने अखडा बनेका छ्न/ पार्टिका ट्रेड युनियनहरु खुल्लेआम भ्रस्टाचार गर्न पाउनु पर्ने आफ्नो नैसर्गिक अधिकार भएको वकालत गर्द्छ्न/त्यसकारण कर्मचारीको सरुवा गर्ने कुरामा मन्त्री, सचिवको निकै होड्बाजी चल्दछ/ जताततै जातिय गुट्बन्दिले देशको हरेक संस्था थाङ्थिलो भई बिग्रिएको छ् / यो अवस्थाबाट पार नलागी देश कसरी अगाडि बड्छ ?

अहिले मधेसीले  "एक प्रदेश एक मधेस" माग गरिरहेका छ्न भने जनजातिले त्यसलाई मानेको छैन/त्यसतै जनजाती कै राज्यहरुको सिमा बिबाद पनि  कायमै छ् /भोली जातिय राज्यहरु हुना साथै  सिमा बिबादबाट झगडा शुरु हुने निस्चित देखिन्छ/ तर केही जातिकाले हचुवाको भरमा आफ्नो जातको  राज्य हुना साथै सबै समस्या समाधान हुने दिवा स्वपन देखेका छ्न/ राज्य बनाउनु ठुलो कुरा होइन त्यसलाई चलाऊन र टिकाउन सक्नु मुख्य कुरा हो जस्को लागि ठोस् आधार चाहिन्छ/ देश सम्रिद्ध हुँदै अगाडि बढदै गये पछी राज्यको सन्खया बढन सक्छ /

नेपालीले पुरानो कुराले सताएर नयाँ कुरा अथवा नयाँ नेपाल खोजेका हुन / "गाग्रोमा नयाँ पानी  भर्न पुरानो पानी फाल्नु पर्छ अनी मात्र नयाँ पानी भर्न सकिन्छ /तर अहिले नयाँ नेपाल खोजेका नेपालीहरुले  २४० बर्ष अगाडिको जातिय राज्यमा फर्कने जिद्दी गरिरहेका छ्न /" ति जातिमा पनि कतिपय जातमा उपजातीहरु छ्न जस्तो नेवारमा ६० उपजातिहरु छ्न र तिनका दलित जातिको भबिश्य के हुने  छ्लफल हुन बाँकी नै छ्/ अहिलेको नेपालमा जुन  जातिय बिभेद र शोषण छ् त्यो जतिया राज्यमा समाधान हुने के आधार छ् ? अहिले सम्पूर्ण नेपालीले सबैको लागि बोल्ने स्थिती छ्/ भोली त्यो नहुन सक्छ र राज्यमा कम्जोर बर्ग अझ बढी थिचो-मिचोमा पर्न सक्छ्न /

त्यसकारण  हत्तारमा निर्णय गरेर फुर्सदमा पछुताउनु कुनै बुद्धिमानी हुँदैन/नेपाल सम्पूर्ण नेपालीहरुको हो त्यस्लाई कसरी जोगाउने र कसरी अगाडि बढाउने त्यो पनि नेपालीकै जिम्मेबारि हो/  त्यसकारण सबै नेपाली दाजु-भाइ, दिदि-बहिनीहरुले  यो अन्तिम घडीमा बडो बुद्धी पुर्याएर देशको निर्णय लिनोस भन्ने यो लेखकको बिन्म्र अनुरोध छ् /